İmmünoterapi, bağışıklık sisteminin kanser hücrelerini daha etkili tanıyıp hedeflemesine yardımcı olan modern kanser tedavilerinden biridir. Ancak her akciğer kanseri hastasına aynı şekilde uygulanmaz. Tümörün tipi, evresi, moleküler özellikleri ve kişinin genel sağlık durumu tedavi seçiminde birlikte değerlendirilmelidir.
Tıbbi Onkoloji Uzmanı Doç. Dr. Murat Keser, akciğer kanserinde immünoterapi planlamasında patoloji, moleküler testler, PD-L1 sonucu ve hastanın klinik özelliklerini birlikte değerlendirerek kişiye özel tedavi yaklaşımına önem vermektedir.
Akciğer Kanserinde İmmünoterapi Nedir?
İmmünoterapi, bağışıklık sisteminin kanser hücrelerine karşı oluşturduğu yanıtı güçlendirmeyi amaçlayan tedavilerin genel adıdır. Akciğer kanserinde en sık kullanılan immünoterapiler, PD-1 ve PD-L1 kontrol noktalarını hedefleyen ilaçlardır.
Kanser hücreleri bazı durumlarda bağışıklık sisteminden kaçmak için bu kontrol mekanizmalarını kullanabilir. İmmünoterapi bu baskılayıcı sinyalleri azaltarak bağışıklık hücrelerinin tümöre karşı yeniden etkinleşmesine yardımcı olabilir.
Akciğer Kanserinde İmmünoterapi Kimlere Verilir?
İmmünoterapi özellikle bazı küçük hücreli dışı akciğer kanseri ve küçük hücreli akciğer kanseri hastalarında kullanılabilir.
Tedavi kararı verilirken genellikle:
- Kanserin patolojik tipi
- Hastalığın evresi
- PD-L1 düzeyi
- EGFR, ALK ve diğer moleküler değişiklikler
- Daha önce uygulanan tedaviler
- Hastanın genel performans durumu
birlikte değerlendirilir.
İmmünoterapi uygunluğu yalnızca tek bir laboratuvar sonucuyla belirlenmez.
PD-L1 Testi Nedir Ve İmmünoterapi İçin Kaç Olmalı?
PD-L1, tümör hücrelerinde veya çevresindeki bağışıklık hücrelerinde bulunabilen bir proteindir. Patoloji örneği üzerinde yapılan testle PD-L1 ekspresyon düzeyi belirlenebilir. Bazı ileri evre küçük hücreli dışı akciğer kanseri hastalarında PD-L1 TPS %50 ve üzerindeyse ve uygun hedeflenebilir mutasyon bulunmuyorsa tek başına immünoterapi seçenekleri değerlendirilebilir.
Ancak PD-L1 düşük veya negatif olduğunda immünoterapi kesinlikle kullanılamaz anlamına gelmez. Bazı hastalarda kemoterapi ve immünoterapi kombinasyonları kullanılabilir.
PD-L1 Negatif Hastalarda İmmünoterapi Kullanılır Mı?
Evet, bazı hastalarda kullanılabilir. Özellikle metastatik küçük hücreli dışı akciğer kanserinde PD-L1 düşük olsa bile kemoterapiyle birlikte immünoterapi uygun bir tedavi seçeneği olabilir. Bu nedenle “PD-L1 negatifse immünoterapi olmaz” şeklindeki yaklaşım doğru değildir.
Tedavinin tümör histolojisine ve moleküler özelliklere göre planlanması gerekir.
EGFR veya ALK Mutasyonu Varsa İmmünoterapi Verilir Mi?
İleri evre küçük hücreli dışı akciğer kanserinde EGFR mutasyonu, ALK füzyonu veya farklı hedeflenebilir moleküler değişiklikler saptandığında tedavi sıralaması değişebilir. Bu hastalarda uygun hedefe yönelik tedaviler çoğu zaman ilk seçenek olarak değerlendirilir. Bu nedenle immünoterapi başlamadan önce gerekli hastalarda kapsamlı moleküler testlerin tamamlanması önemlidir.
İmmünoterapi Hangi Evre Akciğer Kanserinde Kullanılır?
İmmünoterapi yalnızca metastatik hastalıkta kullanılmaz. Günümüzde belirli özelliklere sahip bazı erken veya lokal ileri evre küçük hücreli dışı akciğer kanserlerinde ameliyat öncesi veya sonrası tedavi planlarının bir parçası olabilir. Ameliyat edilemeyen bazı lokal ileri hastalarda kemoradyoterapi sonrasında immünoterapi uygulanabilir. Metastatik hastalıkta ise tek başına veya sistemik tedavi kombinasyonlarının içerisinde yer alabilir.
Akciğer Kanserinde İmmünoterapi Kemoterapiyle Birlikte Verilir Mi?
Evet. Verilir. Özellikle ileri evre küçük hücreli dışı akciğer kanserinde birçok hastada kemoterapi ve immünoterapi birlikte uygulanabilir. Kemoterapi tümör hücrelerini farklı mekanizmalarla hedeflerken immünoterapi bağışıklık sisteminin kanser hücrelerine karşı aktivitesini destekler. Kombinasyon kararı hastanın tümör tipine, PD-L1 sonucuna ve genel durumuna göre verilir.
İmmünoterapi Her Hastaya Uygun Mudur?
Hayır. Özellikle aktif ciddi otoimmün hastalık, organ nakli öyküsü, kontrol altında olmayan bazı sağlık sorunları veya belirli bağışıklık sistemi problemleri varsa immünoterapi kararı daha dikkatli verilmelidir. Hastanın kullandığı ilaçlar ve genel performans durumu da değerlendirilir.
İmmünoterapinin Yan Etkileri Nelerdir?
İmmünoterapi yan etkileri klasik kemoterapiden farklı olabilir. Bağışıklık sistemi normal dokulara karşı aşırı aktivite gösterebilir ve immün ilişkili yan etkiler gelişebilir. Cilt döküntüsü, ishal, tiroid bozuklukları, karaciğer enzimlerinde yükselme ve akciğer dokusunda inflamasyon görülebilir. Yeni başlayan nefes darlığı, şiddetli ishal veya belirgin halsizlik gibi belirtiler gecikmeden onkoloji ekibine bildirilmelidir.
Doç. Dr. Murat Keser, akciğer kanserinde immünoterapi kararının yalnızca PD-L1 sonucuna göre değil; hastalığın evresi, moleküler özellikleri ve kişinin genel durumu birlikte değerlendirilerek verilmesini önemsemektedir.
Sıkça Sorulan Sorular
İmmünoterapi Kemoterapiden Daha mı Etkilidir?
Her hasta için böyle bir genelleme yapılamaz. Etkinlik tümörün biyolojik özelliklerine ve kullanılan tedavi kombinasyonuna göre değişir.
İmmünoterapi Saç Döker Mi?
Klasik kemoterapiye kıyasla saç dökülmesi daha az tipiktir. Ancak kullanılan kombinasyon tedavisine bağlı olarak saç kaybı görülebilir.
İmmünoterapi Ne Kadar Süre Kullanılır?
Tedavinin süresi kullanılan ilaca, hastalık yanıtına, tedavi protokolüne ve yan etkilere göre değişebilir.
İmmünoterapi Sonrası Tümör Küçülür Mü?
Bazı hastalarda belirgin küçülme görülebilir ancak herkes aynı yanıtı vermez. Tedavi yanıtı görüntüleme yöntemleriyle takip edilir.
İmmünoterapi İleri Yaştaki Hastalara Verilir Mi?
Yalnızca yaş tedaviye engel değildir. Genel performans durumu ve eşlik eden hastalıklar daha önemlidir.
İmmünoterapi Beyin Metastazında Kullanılır Mı?
Uygun seçilmiş akciğer kanseri hastalarında sistemik tedavinin bir parçası olabilir. Beyin metastazları için radyoterapi ve diğer yöntemler de gerekebilir.
İmmünoterapi Hastanede Yatmayı Gerektirir Mi?
Çoğu kontrol noktası inhibitörü damar yoluyla günübirlik uygulanabilir. Ciddi yan etki gelişmesi durumunda hastane yatışı gerekebilir.
İmmünoterapi Kanseri Tamamen Yok Eder Mi?
Bazı hastalarda uzun süreli ve güçlü yanıtlar görülebilir ancak hiçbir hastada kesin iyileşme garantisi verilemez.
İmmünoterapi Başlamadan Önce Hangi Testler Yapılır?
Patoloji, PD-L1, gerekli moleküler testler, kan testleri ve görüntülemeler değerlendirilebilir. Test kapsamı hastaya göre değişir.
İmmünoterapi Yan Etkileri Tedavi Edilebilir Mi?
Birçok immün ilişkili yan etki erken fark edildiğinde kontrol altına alınabilir. Bazı durumlarda immünoterapiye ara verilmesi ve kortikosteroid gibi tedaviler gerekebilir.
Bu yazı bilgilendirme amaçlı olup tanı ve tedavi için değildir.
Doç. Dr. Murat Keser | Tıbbi Onkoloji Uzmanı